Yarin cumhuriyeti ilan edecegiz   27 Ekim’de Fethi Okyar’in basbakanligindaki hükümet Atatürk’ün istegiyle istifa etti. Mustafa Kemal, Erkân-i Harbiye-i Umumiye Vekili olan Fevzi Çakmak Pasa’nin görevini birakmamasini istedi. Çünkü orduya ihtiyaç duyulabilirdi. 28 Ekim Pazar aksami Mustafa Kemal, Çankaya’da ekibini topladi. O gece köskte Rize Milletvekili Fuat Bey, Afyonkarahisar Milletvekili Rusen Esref Bey,(Galatasaray Lisesi mezunu olup gazeteci ve yazardi. Türk Dil Kurumu kurulmasinda önemli katki saglamisti) Kemalettin Sami Bey, Halit Pasa, Kazim Pasa, Ismet Pasa ve Fethi Bey vardi. Bir anlamda Mustafa Kemal günlerdir satranç oynuyordu. Her hamlenin bir karsiligi vardi. Devletin içinde bulundugu krizden çikmanin yolunu yakin arkadaslarina açikladi: “Efendiler, yarin Cumhuriyet’i ilan edecegiz! Bu kararli cümle ile 29 Ekim 1923’te cumhuriyet ilan ediliyordu.   9 milyon köyde yasiyor Bakalim ki Mustafa Kemal ve arkadaslarinin nasil bir enkaz aldiklarini görmek adina o günlerin tablosuna bir bakalim. 1923 senesinde; Nüfusun % 80’i kirsal bölgede yasiyor. 40 bin köyde 11 milyon insan var. Köylü topraksiz. Sabani ve öküzü bile yok. Dogu’da, Cumhuriyetle de insanlikla da bagdasmayan asiret, bey, aga, seyh düzeni var. Toplam sanayi kurulusumuz 282. Agirligi gida, dokuma ve deri sanayi olusturuyor. Bu kuruluslardaki sermaye ve emegin sadece % 15’i bizim. Geri kalanlar yabanci ve azinliklarin. Madenler, limanlar ve demiryollari yabancilarin elinde.. Osmanli’dan bize kalan sadece dört önemli fabrika var: Hereke Ipek Dokuma, Feshane Yün Iplik, Bakirköy Bez ve Beykoz Deri fabrikalari... 1923'te 32 bin ton çimento üretiyormusuz. Seker üretimi 53 bin ton. Ve bugday üretimi sadece 2 milyon ton. O gün 220 traktör çalisirmis tarlalarda. Türkiye'deki motorlu tasit sayisi 1.490... 3.756 kilometre demiryolu hepsi yabancilarin..   Okuma yazma bilen kadin sadece binde 4 37 bin köyde okul yok. O tarihte % 2’si okur-yazar var. Erkeklerin % 7’si, kadinlarin ancak binde 4’ü okuma yazma biliyor. Tüm ülkede 337.bin 618 ilkokul ögrencisi var. Bu zorunlu ögrenim görmesi gereken çocugun sadece dörtte biri Ülkede toplam 4.770 ilkokul,153 ortaokul ve lise var. Ortaokullarda sadece 543, liselerde 230 kiz ögrenci okuyor. Ögretmenlerin üçte biri ögretmenlik egitimi görmemis. 1923 yilinda kaç tane üniversitemiz varmis biliyor musunuz? Sadece 1 tane... Evet, yanlis okumadiniz sadece ve sadece bir tane. Fakülte ve yüksekokul sayisi ise 9. Ögretim üyesi 307, ögrenci ise 2.914...   30 bin hastaya 1 doktor düsüyor Tüm Türkiye’de sadece 337 doktor var. 150 kadar ilçede doktor yok. Doktor basina 30 bin kisi düsüyor. Saglik memuru sayisi 434. Ebe sayimiz 136 Türkiye’deki toplam eczaci sayisi 60. Osmanli'dan cumhuriyet kaç tane dis hekimi devralmis biliyor musunuz? 0... Evet yanlis okumadiniz sifir... Üç milyon insanimiz trahomlu. Sitma, tifüs, verem, frengi, tifo salgini ile bogusuyor. Bebek ölüm orani % 60’i geçiyor. Rakamlari uzatmak mümkün ama geregi yok. Tarimdan Sanayiye. Egitimden sagliga ülkenin o günkü manzarasi bu. Atatürk, cumhuriyetin ilanindan bir gün sonra 30 Ekim 1923’te Ismet Pasa’yi köske davet ederek, Diyor ki “Ismet bize geri , borçlu, hastalikli bir vatan miras kaldi. Yoksul bir köylü devletiyiz…”   Cumhuriyet fazilettir Cumhuriyetin en temel kazanimlarina bakalim. Yasama Hakki. Saglik Hakki. Esit Egitim Hakki. Kadinlara Seçme ve Seçilme Hakki Düsünce, Hakki Toplanti ve Gösteri Özgürlügü Hakki Dilekçe Hakki Konut Dokunulmazligi ve Basin Özgürlügü hakki saglamistir. Iste cumhuriyet fazilettir derken bunlari gördügümüz içindir. Her ne kadar yukarida yazili temel haklarin bir kismi törpülenmis olsa da cumhuriyet yine de erdemdir…. Çünkü cumhuriyet… Kadin ve erkegin esit, bagimsizligin daimi, demokrasinin belirleyici, bilimin yol gösterici oldugu maddi manevi yikima ugramis topraklarda canlandi. Çünkü cumhuriyet… Türk milletinin yasadigi topraklarda sömürgeci güçler bir daha vatani cetvelle paylasmasin, kendi ülkesinde halk misafir olmasin diye ilan edildi. Çünkü cumhuriyet Bagimsizligi siar edinmis halkin hak ettigi kosullarda özgürce yasayabilmesi için, hayatini kendisine degil millete adamayi görev edinenlerin kurdugu sistemdir. Çünkü cumhuriyet Hiçbir insanin düsüncesinin zorla karartilmadigi bir gelecektir. Ve aydinlik yüzlü insanlarin gelecegi görerek insa ettigi bir devrimdir. Bayramimiz kutlu yarinlarimiz mutlu ve aydinlik olsun