Ibrahim Peygamberin Kurbani: Kurban Bayraminin Temeli Ev halkinda sadece bir oglu kaldiginda, Ibrahim (Aleyhisselam) en büyük denenmeyle karsi karsiya kalir ama bu Düz Yolu çok iyi anlamasina yardimci olacak bir kapidir. Oglunu kurban etme denenmesini Tevrat ve Kur’an’dan buradan okuyabilirsiniz.  Kitaplardaki bu hikaye yüzünden günümüzde kurban bayrami kutlanilir.  Fakat bu sadece tarihi bir olay degil, çok daha fazlasidir. Kitaplardaki anlatim sayesinde bunun Ibrahim (Aleyhisselam) için bir denenme oldugunu anlayabiliriz ama aslinda ondan da fazlasidir.  Ibrahim bir peygamber oldugundan bu denenme bizim için de Tanri’nin bize olan ilgisini anlamamiz için bir isarettir.  Bu ne sekilde bir isarettir? Lütfen Ibrahim’in, neredeyse oglunu kurban ettigi yere ne isim verdigine dikkat edin.  Tevrat’taki bu kisim direkt okuyabilmeniz için asagida yer almaktadir. “Ibrahim çevresine bakinca, boynuzlari sik çalilara takilmis bir koç gördü. Gidip koçu getirdi. Oglunun yerine onu yakmalik sunu olarak sundu.  Oraya “Yahve yire” adini verdi. “RAB’bin daginda saglanacaktir” sözü bu yüzden bugün de söyleniyor “Yaratilis 22:13-14 Ibrahim’in bu yere verdigi isme dikkat edin. Oraya “RAB saglayacak” dedi. Bu isim geçmis zamanda mi, simdiki zamanda mi yoksa gelecek zamanda mi geçiyor? Bariz bir sekilde gelecek zamanda geçiyor.  Daha da net olmak gerekirse bunu takip eden söz (bu olayi yaklasik 500 yil sonra Tevrat’a uyarladiginda Musa’nin -Aleyhisselam- söyledigi bir seydir, söyle der “…saglanacaktir.” Bu da yine ayni sekilde gelecek zamandadir ve gelecege bakar.  Birçok insan Ibrahim’in çalilikta bulunan ve oglu yerine kurban edilmis olan koçtan (erkek koyun) bahsettigini düsünür. Fakat Ibrahim buy ere sim verdigi zaman koç çoktan ölmüstü, kurban edilmisti ve yakilmisti. Eger Ibrahim çoktan ölmüs, kurban edilmis ve yakilmis olan koçtan bahsetseydi o yere, geçmis zaman olan,“RAB sagladi” adini verirdi.  Musa (Aleyhisselam) da, eger Ibrahim’in yerini almis olan koçtan bahsediyor olsaydi, ‘Ve bugüne dek “Rab’bin daginda saglandi” denir’ diye yorum yapardi. Fakat hem Musa hem de Ibrahim açikça gelecek zamanda geçen bir isim verdiler ve bu yüzden zaten ölmüs ve kurban edilmis olan koçtan bahsetmiyorlar. O halde neyden bahsediyorlar?  Eger bir ipucu ariyorsak, Isaret’in en basinda, Allah’in Ibrahim’e gitmesini söyledigi yere bakabiliriz. “Tanri, “Ishak’i, sevdigin biricik oglunu al, Moriya bölgesine git” dedi, “Orada sana gösterecegim bir dagda oglunu yakmalik sunu olarak sun.” 2. ayet Bu ‘Moriya’da’ oldu. Peki orasi nerededir? Ibrahim’in zamaninda el degmemis bir yer olsa da (IÖ 2000), bin yil sonrasinda (IÖ 1000) ünlü Kral Davut burada Yerusalim sehrini kurdu ve oglu Süleyman burada Tapinak insa ettirdi. Zebur kitabinda sunu görüyoruz: “Süleyman bundan sonra RAB’bin Yerusalim’de babasi Davut’a göründügü Moriya Dagi’nda RAB’bin Tapinagi’ni yaptirmaya basladi.” 2. Tarihler 3:1 Baska bir deyisle, Ibrahim’in (ve daha sonra Musa’nin) zamanindaki ‘Moriya Dagi’ vahsiligin ortasinda el degmemis bir dag zirvesiydi ama bundan 1000 sene sonra Davut ve Süleyman zamaninda, Israillilerin RABBIN Tapinagini insa ettikleri merkezi bir baskent oldu. Günümüzde de Yahudiler için kutsal bir yerdir. Moriya Dagi Tanri tarafindan seçilmisti, Ibrahim (A.S.) tarafindan degil.  Cin Suresinin de açikladigi gibi (Sure 72 – Cin):  Mescidler sadece ALLAH’a aittir; öyleyse ALLAH ile birlikte hiç kimseyi çagirmayin. Cin Suresi 72:18 Tapinma yerleri Tanri tarafindan seçildi.  Neden bu yerin seçilmis oldugunu ögreniyoruz. Isa Mesih ve Moriya Dagindaki kurban Iste tam da burada Isa Mesih (Aleyhisselam) ve Incil’e direkt baglanti görüyoruz. Bu baglantiyi, Isa’nin isimlerinden birini ögrendigimizde görüyoruz.  Isa’ya verilmis birçok isim vardi . Belki de Isa’ya verilmis, en bilinen isimlerden biri de ‘Mesih’tir’.  Fakat ona verilmis olan ama çok da bilinmeyen – yine de çok önemli olan – baska bir isim daha vardir. Bunu Incil’in Yuhanna kitabinda, Yahya peygamber (Incil’de Vaftizci Yahya) söyle dediginde görüyoruz:  Yahya ertesi gün Isa’nin kendisine dogru geldigini görünce söyle dedi: “Iste, dünyanin günahini ortadan kaldiran Tanri Kuzusu! Kendisi için, ‘Benden sonra biri geliyor, O benden üstündür. Çünkü O benden önce vardi’ dedigim kisi iste budur.   Yuhanna 1:29-30 Isa’ya (Aleyhisselam) Yahya tarafindan verilen, önemli ama daha az bilinen isim ‘Tanri Kuzusu’dur.’ Simdi Isa’nin hayatinin sonlarini düsünün.  Nerede yakalanip ölüme mahkum edilmisti?  Yerusalim’de (görmüs oldugumuz gibi ‘Moriya Dagi’nin’ oldugu yerdi).  Yakalandigi zaman için söyle deniyor: Isa’nin, Hirodes’in yönetimindeki bölgeden geldigini ögrenince, (Pilatus) kendisini o sirada Yerusalim’de bulunan Hirodes’e gönderdi. Luka 23:7 Baska bir deyisle, Isa’nin tutuklanmasi, mahkemesi ve ölüme mahkum edilmesi Yerusalim’de  (=Moriya Daginda) gerçeklesti. Ibrahim’e dönelim. Neden o yere gelecek zamanda geçen ‘Rab saglayacaktir’ ismini verdi? Kendisi bir peygamberdi ve orada bir seyin ‘saglanacagini’ biliyordu.  O anin duygusalliginda, Ibrahim’in oglu ölümden son anda kurtarildi çünkü onun yerine bir koç öldü. Iki bin yil sonra, Isa’ya ‘Tanri Kuzusu’ dendi, tutuklandi ve ayni noktada ölüme mahkum edildi!   Yerusalim/Moriya Dagindaki olaylarin çizelgesi Kurban Ibrahim’in fidyesi: ölüm için Bu bizim için önemli midir? Ibrahim’in bu isaretinin nasil bittigini not ediyorum. Kur’an’in 107. Ayeti, Ibrahim (Aleyhisselam) peygamber için söyle der: Ve ona büyük bir kurbanlik fidye verdik.  ‘Fidye’ ne demek? Bir fidye ödemek, mahkum olarak tutulan birinin serbest birakilmasi için yapilan ödemedir. Ibrahim (Aleyhisselam) için ‘fidye’ demek, onun bir seyin mahkumu olmus olmasi demektir (Evet, bu kadar büyük bir peygamber için bile!).  Neyin mahkumuydu? Oglu ile ilgili olan olay bize gösterir. Ölümün mahkumuydu.  Bir peygamber bile olsa, ölüm onu mahkum etmisti. Adem’in Isaretinden, Allah’in Adem’i ve Çocuklarini (peygamberler dahil herkesi) ölümlü yaptigini görmüstük – artik ölümün mahkumlari oldular. Fakat bu kurban edilmis koç olayinda bir sekilde, Ibrahim’in (Aleyhisselam) ‘fidyesi’ ödendi.  Eger isaretlerin simdiye kadarki sirasina dikkat ederseniz (Adem, Kayin&Habil, Nuh, Ibrahim 1) peygamberlerin hemen hemen her zaman hayvan kurban ettiklerini göreceksiniz.  Bununla ilgili belki de bizim gözümüzden kaçan bir seyi görüyorlardi. Ve bunu görebiliriz çünkü bu eylem ayni zamanda gelecege de isaret ediyor. Gelecekteki ‘Tanri Kuzusu’ olan Isa ile bir ilgisi vardir. Kurban: Bizim için bir bereket Moriya Dagindaki kurban bizim için de önemlidir.  Bu degis-tokusun sonunda Allah Ibrahim’e söyle der: “…Soyunun araciligiyla yeryüzündeki bütün uluslar kutsanacak.  Çünkü sözümü dinledin. Yaratilis 22:18 Eger ‘dünyadaki uluslara’ aitsiniz (ki öylesiniz!), bunun sizi ilgilendirmesi gerekir çünkü Allah’in kendisi tarafindan bir ‘bereket’ alma vaadine sahipsinizdir! Buna degmez mi? Ibrahim’in hikayesi ve Isa ile ilgili olan bu baglanti nasil bize bereket oluyor?  Ve neden? Ibrahim’in (Aleyhisselam) ‘fidyesinin’ ödendigini ve bunun ayni zamanda bizim için de bir gösterge olabilecegini görüyoruz ama bunun disinda cevap burada kolayca görünmüyor, bu yüzden Musa’nin isaretleri (iki tane var) ile devam edecegiz ve bu isaretler bu sorulara yanit olacak.